Een kwart van alle cv's en bijna een derde van alle sollicitatiebrieven wordt inmiddels geschreven met een taalmodel. Dat klinkt als een handige shortcut, maar het pakt averechts uit. Recruiters krijgen niet te weinig reacties meer, ze krijgen er te veel, en een groot deel daarvan leest exact hetzelfde. Wie zijn brief blind door ChatGPT laat schrijven, verdwijnt in een stapel die er allemaal identiek uitziet. Precies daar zit het probleem, en de oplossing is simpeler dan je denkt.
Vroeger was het lastig om aan een sollicitatie te beginnen, nu is het lastig om op te vallen. De krapte op de arbeidsmarkt is de afgelopen jaren nauwelijks afgenomen, maar het aantal reacties per vacature schiet omhoog omdat solliciteren met AI zo weinig moeite meer kost. Voor de recruiter die honderd bijna identieke brieven op zijn bureau krijgt, is dat geen goed nieuws. Voor jou als sollicitant is het dat wel, want wie doorheeft hoe dat mechanisme werkt, kan er juist gebruik van maken.
Waarom elke AI-brief hetzelfde klinkt
Gebruik je dezelfde tool met een vergelijkbare prompt als duizenden andere sollicitanten, dan krijg je ook vergelijkbare tekst. Onderzoekers zien het patroon steeds terug: dezelfde woorden duiken op in brief na brief. "Bedreven", "innovatief" en "tech-savvy" vallen bij recruiters inmiddels meteen op, niet omdat ze fout zijn, maar omdat ze zo vaak voorbijkomen. De toon is te glad, te netjes, bijna klinisch. Een brief die voor iedereen had kunnen worden geschreven, overtuigt niemand. Dat geldt trouwens niet alleen voor sollicitatiebrieven: wie zich breder wil onderscheiden op de arbeidsmarkt kan ook kijken naar hoe je AI wél slim inzet in je carrière in plaats van als excuus om zelf niet meer na te denken.
Recruiters zien het sneller dan je denkt
Uit onderzoek onder honderden hiring managers blijkt dat twee op de drie AI-gegenereerde tekst herkennen, en meer dan de helft daar negatief op reageert. Dat gaat zelden via een detectietool. Het is vooral mensenwerk: een recruiter die duizenden brieven heeft gelezen, ziet een zin als "hierbij solliciteer ik met veel enthousiasme naar de functie van..." binnen twee seconden voor wat die is. Ook opvallend: soms staat er nog een restje van de prompt in de tekst, of gebruikt een starter opeens taal die je van een directielid zou verwachten. Een academische studie naar signalering op de arbeidsmarkt laat zien dat AI-gebruik het voor werkgevers juist lastiger maakt om kandidaten van elkaar te onderscheiden, en dat werkt in het nadeel van iedereen die geen moeite doet om op te vallen.
Een persoonlijke brief werkt gewoon beter
De cijfers zijn niet mals. Een gepersonaliseerde brief levert gemiddeld 53 procent meer reacties op, een generieke brief slechts 17 procent. Het verschil zit niet in of je AI gebruikte, maar in of het resultaat nog naar jou klinkt. Een Nederlandse studie vond zelfs dat recruiters een brief lager beoordelen zodra ze weten dat AI eraan te pas kwam, ook als de kwaliteit van de tekst hetzelfde bleef. Dat zegt iets over perceptie: zodra het stempel "AI" erop zit, kijkt een recruiter anders naar je motivatie. Wil je weten hoe dat wantrouwen precies werkt, dan is deze uitleg over wat recruiters daadwerkelijk opvalt de moeite waard.
Zo gebruik je AI zonder dat het je brief verpest
AI wegdoen is geen realistisch advies meer, en dat hoeft ook niet. Het draait om wat je ermee doet.
- Voer eerst je eigen input in. Geef concrete details mee: een project waar je trots op bent, een cijfer, een specifieke reden waarom dit bedrijf je aanspreekt. Zonder die input verzint het model iets generieks.
- Schrijf de opening zelf. "Hierbij solliciteer ik graag naar de functie van..." is de meest herkenbare AI-zin die er bestaat. Begin met iets dat alleen jij zo kon opschrijven.
- Noem iets specifieks over het bedrijf. Een recent product, een uitspraak van de oprichter, een artikel dat je las. AI weet dat niet zonder dat jij het aanlevert.
- Schrap de superlatieven. "Innovatief", "gedreven" en "resultaatgericht" zeggen niets meer. Vervang ze door een concreet voorbeeld.
- Lees het hardop. Klinkt het als jezelf aan de telefoon, of als een formulier dat is ingevuld? Bij twijfel: herschrijf.
- Bewaar één bewuste onvolkomenheid. Een brief die net iets te gepolijst is, wekt wantrouwen. Een kleine, natuurlijke zin die niet perfect is opgebouwd, maakt een tekst juist geloofwaardiger.
Een brief die vertrouwen uitstraalt helpt trouwens verder dan je cv alleen. Wie merkt dat onzekerheid tijdens sollicitatiegesprekken parten speelt, heeft baat bij hoe je je brein traint als een spier, want zelfvertrouwen lees je terug in hoe je schrijft. En zodra je eenmaal binnen bent, is de volgende horde vaak hoe je een salarisverhoging aanvraagt die je ook echt krijgt.
Dit doe je morgen anders bij je volgende sollicitatie
Gooi AI niet weg, maar behandel het als een aanzet in plaats van een eindproduct. Typ je eigen ervaring, je eigen twijfels en je eigen reden om te solliciteren in een prompt, en laat het model daarmee aan de slag gaan. Herschrijf daarna de eerste zin zelf, want die leest een recruiter het scherpst. Kleine moeite, groot verschil: in een stapel van honderd bijna-identieke brieven is het net dat ene detail dat ervoor zorgt dat jij wordt uitgenodigd en de rest niet.