Twee jaar geleden kon je als werkzoekende nog kieskeurig zijn. Drie keer per week een recruiter aan de lijn, salaris onderhandelen vanuit een machtspositie, een aanbod afslaan omdat er toch wel iets beters kwam. Die tijd is voorbij. Voor het eerst in vier jaar staan er in Nederland meer werkzoekenden tegenover elke openstaande vacature dan andersom, en dat verandert de spelregels voor iedereen die nu aan het solliciteren is of straks van baan wil wisselen.
Voor het eerst in vier jaar staan de cijfers tegen je
Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldt dat het aantal vacatures in het eerste kwartaal van 2026 opnieuw daalde, naar 378.000 openstaande posities. Tegenover elke honderd werklozen stonden toen nog maar 91 vacatures, tegen 93 een kwartaal eerder. Sinds het derde kwartaal van 2022 daalt het aantal vacatures bijna elk kwartaal op rij, en sinds eind 2025 is de verhouding voor het eerst in vier jaar omgeslagen: er zijn meer mensen op zoek naar werk dan er plekken zijn om te vullen. Het CBS zet de cijfers op een rij, en de trend is duidelijk, hoewel de markt in het tweede kwartaal alweer iets krapper werd doordat de werkloosheid harder daalde dan het aantal vacatures.
Dat klinkt abstract tot je het zelf merkt. Een vacature die vroeger binnen twee weken was opgevuld, staat nu een maand open. Je krijgt vaker een afwijzingsmail met "helaas, we hebben gekozen voor een andere kandidaat" in plaats van helemaal geen reactie. En bij elke sollicitatie zit je niet meer in een shortlist van drie, maar in een stapel van dertig.
Wat dit concreet betekent voor je volgende sollicitatie
Het grootste verschil met twee jaar geleden is simpel: recruiters hebben weer de luxe om te kiezen. Dat betekent dat slordigheden die vroeger door de vingers werden gezien, nu een kandidaat uit de running halen. Een motivatiebrief die duidelijk met een taalmodel is opgepoetst zonder eigen stem valt meteen door de mand. Wil je weten hoe je dat voorkomt? Lees ook ons artikel over sollicitatiebrieven die als AI klinken, want precies dat soort signalen kosten je nu sneller de baan dan voorheen.
Ook duurt het traject langer. Waar een eerste gesprek vroeger binnen een week volgde op je sollicitatie, zie je nu vaker twee of drie weken stilte, gevolgd door een tweede en derde ronde die er eerst niet was. Werkgevers nemen meer tijd omdat ze meer te kiezen hebben, en dat vraagt om geduld dat je twee jaar geleden nog niet nodig had.
Zo val je op in een voller sollicitatieveld
Met dertig sollicitanten per vacature werkt generiek niet meer. De kandidaten die wel doorkomen, laten in hun brief en gesprek concreet zien wat ze hebben opgeleverd in hun vorige functie, met getallen waar mogelijk: een proces dat ze versnelden, een team dat ze opbouwden, een omzet die ze lieten groeien. Vaagheden als "goede teamspeler" of "resultaatgericht" vallen weg tussen de andere kandidaten die exact hetzelfde schrijven.
Daarnaast telt digitale vaardigheid steeds zwaarder mee, vooral kennis van AI-tools in je vakgebied. Werkgevers zoeken mensen die werk sneller en beter kunnen opleveren, en wie dat met de juiste tools kan onderbouwen, springt er bovenuit. In ons artikel over AI-vaardigheden en je carrière staat waarom dat precies nu zo zwaar meetelt bij werkgevers die kritischer selecteren.
Je netwerk wordt ook belangrijker dan ooit. Een groot deel van de vacatures die nu worden vervuld, komt nooit openbaar online. Praat met oud-collega's, blijf actief op LinkedIn en laat weten dat je open staat voor iets nieuws, zonder dat je het van de daken schreeuwt tegen je huidige werkgever.
Salaris onderhandelen is nu een ander spel
In een markt waar werkgevers weer kunnen kiezen, ligt de onderhandelingspositie anders dan in 2023 of 2024. Dat betekent niet dat salarisonderhandelen zinloos is geworden, maar wel dat je het slimmer moet aanpakken. Kom niet met een getal uit de lucht, maar onderbouw je vraag met marktdata en met wat je concreet toevoegt. Zo vraag je een salarisverhoging aan die je ook echt krijgt geeft precies die aanpak, en die werkt nu nog beter dan vroeger omdat werkgevers minder snel een hoger bod doen zonder duidelijke reden.
Zit je al in een baan, dan is dit ook het moment om intern te laten zien wat je waard bent voordat je elders gaat kijken. Bedrijven die weten dat vervangen nu makkelijker is dan twee jaar geleden, zijn soms geneigd goede mensen minder actief vast te houden. Wees daarom proactief in plaats van te wachten tot je jaargesprek.
Dit doe je de komende maanden anders
Verwacht niet dat de arbeidsmarkt binnen een paar maanden weer omslaat in jouw voordeel. De cijfers van het tweede kwartaal van 2026 laten weliswaar een lichte verkrapping zien omdat de werkloosheid sneller daalde dan het aantal vacatures, maar dat is nog geen trendbreuk. Reken erop dat solliciteren de rest van dit jaar meer tijd en meer scherpte van je vraagt dan je gewend was.
Concreet betekent dat: bouw aan je netwerk voordat je het nodig hebt, leer de AI-tools in je vakgebied gebruiken in plaats van ze te negeren, en maak van elke sollicitatie een scherp verhaal met cijfers in plaats van een kopie van je vorige brief. Wie dat nu doet, staat er bij de volgende carrièrestap een stuk beter voor dan wie wacht tot de markt uit zichzelf weer soepeler wordt.